عبور از گلوگاههای صادراتی؛ پنج اولویت راهبردی برای تابآوری کشاورزی ایران
معاونت مطالعات اقتصادی و آیندهپژوهی اتاق بازرگانی تهران در تازهترین ارزیابیهای کارشناسی خود، نقشه راه «تابآوری زنجیره صادرات محصولات کشاورزی ایران» را در مواجهه با مخاطرات بینالمللی و تنشهای ژئوپلیتیک ترسیم کرد.
بر اساس این پایش اقتصادی، زنجیره ارزش کشاورزی ایران که از «تأمین نهادهها» آغاز و به «توزیع و لجستیک بینالمللی» ختم میشود، در حال حاضر با پنج ریسک کلیدی روبهروست.
افزایش بیرویه قیمت مواد اولیه و نهادهها در کنار اختلال در شبکههای حملونقل، نه تنها هزینه تولید را به شکل سرسامآوری بالا برده، بلکه توان رقابتی صادرکنندگان ایرانی را در بازارهای هدف با چالش جدی مواجه کرده است. این فشارها که با محدودیتهای دسترسی به بازارهای جدید و تغییرات ناگهانی در مقررات داخلی همراه شده، زنجیره تولید تا صادرات را در برابر تکانههای خارجی آسیبپذیرتر از گذشته کرده است.
کارشناسان اتاق تهران معتقدند برای عبور از این گلوگاههای تاریخی، باید پنج اولویت راهبردی در دستور کار سیاستگذاران قرار گیرد. در گام نخست، تضمین دسترسی پایدار به نهادههای راهبردی نظیر کود و خوراک دام به عنوان ستون فقرات تولید، ضرورتی انکارناپذیر است. در کنار آن، تنوعبخشی به بازارهای هدف و مسیرهای صادراتی باید به گونهای دنبال شود که وابستگی به چند مقصد خاص، امنیت صادراتی کشور را تهدید نکند. از سوی دیگر، تقویت زیرساختهای لجستیک بندری و جادهای در کنار ایجاد ثبات در مقررات صادرات و واردات، میتواند ضامن پیشبینیپذیری اقتصاد برای فعالان بخش خصوصی باشد.
در این گزارش، تأکید شده است که تابآوری در صادرات کشاورزی، محصولی نیست که تنها در زمینهای زراعی به دست آید؛ بلکه موفقیتی است که در گروی همافزایی میان «تولید هوشمند»، «لجستیک کارآمد» و «سیاستگذاری باثبات» نهفته است. در واقع، توسعه صنایع تبدیلی و تکمیلی و کاهش وابستگی زنجیره به واردات، تنها راهی است که میتواند صادرات محصولات کشاورزی ایران را در برابر طوفانهای سیاسی و اقتصادی جهانی بیمه کرده و مسیر توسعه پایدار را در این بخش هموار سازد.